Πώς καθορίζονται οι επιστήμονες εάν η συμπεριφορά είναι ένστικτο ή έμαθε;
1. Παρατήρηση και σύγκριση:
* Παρατηρώντας τα είδη: Η παρατήρηση του πόσο στενά συγγενικά είδη συμπεριφέρονται σε παρόμοιες καταστάσεις μπορεί να παρέχει πληροφορίες. Εάν μια συμπεριφορά μοιράζεται μεταξύ των ειδών, είναι πιο πιθανό να είναι ενστικτώδη.
* Παρατήρηση μέσα σε ένα είδος: Η παρατήρηση των διακυμάνσεων της συμπεριφοράς μέσα σε ένα είδος, ειδικά μεταξύ των ατόμων που ανυψώνονται σε διαφορετικά περιβάλλοντα, μπορούν να βοηθήσουν στη διαφοροποίηση του ένστικτου από τη μάθηση.
2. Πειραματισμός:
* Πειράματα στέρησης: Η αύξηση των ζώων σε απομόνωση ή στερημένη συγκεκριμένα ερεθίσματα μπορεί να αποκαλύψει εάν μια συμπεριφορά αναπτύσσεται φυσικά (ένστικτο) ή απαιτεί συγκεκριμένες εμπειρίες (μάθηση).
* Πειράματα κατάρτισης: Η κατάρτιση των ζώων για την εκτέλεση ορισμένων καθηκόντων ή την εμφάνιση συγκεκριμένων συμπεριφορών μπορεί να επιδείξει δυνατότητες μάθησης.
* Πειράματα διασταύρωσης: Η αύξηση των απογόνων ενός είδους από ένα άλλο μπορεί να καθορίσει το ρόλο της γενετικής και του περιβάλλοντος στη διαμόρφωση της συμπεριφοράς.
3. Γενετική και νευροβιολογία:
* Γενετική ανάλυση: Η μελέτη των γονιδίων που είναι υπεύθυνα για συγκεκριμένες συμπεριφορές μπορεί να αποκαλύψει εάν κληρονομούνται ή επηρεάζονται από περιβαλλοντικούς παράγοντες.
* Απεικόνιση εγκεφάλου και νευροχημικές μελέτες: Η ανάλυση της δραστηριότητας του εγκεφάλου και των επιπέδων νευροδιαβιβαστών κατά τη διάρκεια διαφορετικών συμπεριφορών μπορεί να ρίξει φως στους νευρικούς μηχανισμούς που υποκρύπτουν τα ένστικτα και τη μάθηση.
4. Μελέτη Ανάπτυξης:
* Παρατήρηση αναπτυξιακών σταδίων: Η παρακολούθηση των αλλαγών στη συμπεριφορά κατά τη διάρκεια ζωής ενός οργανισμού μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό συμπεριφορών που αναδύονται νωρίς (ένστικτο) ή νεότερη χώρα (μάθηση).
* κρίσιμες περιόδους: Ο προσδιορισμός των κρίσιμων περιόδων κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης όταν ορισμένες συμπεριφορές είναι πιο ευαίσθητες στις περιβαλλοντικές επιρροές, μπορεί να αποκαλύψει τη σχετική σημασία του ενστίκτου και της μάθησης.
5. Ηθολογικές μελέτες:
* Παρατηρώντας τα ζώα στο φυσικό τους περιβάλλον: Αυτό παρέχει πολύτιμο πλαίσιο για την κατανόηση της συμπεριφοράς σε σχέση με τις οικολογικές πιέσεις και την εξελικτική ιστορία.
Σημαντικές εκτιμήσεις:
* Η διάκριση μεταξύ ενστίκτου και μάθησης δεν είναι πάντα σαφής. Ορισμένες συμπεριφορές μπορεί να επηρεαστούν τόσο από τις έμφυτες προδιαθέσεις όσο και από τις περιβαλλοντικές εμπειρίες.
* Οι συμπεριφορές μπορούν να αλλάξουν με την πάροδο του χρόνου. Οι ενστικτώδεις συμπεριφορές μπορούν να τροποποιηθούν με μάθηση και οι μαθησιακές συμπεριφορές μπορούν να γίνουν πιο αυτόματες και ριζωμένες.
* Η πολιτιστική μετάδοση μπορεί να διαδραματίσει κάποιο ρόλο. Οι μαθησιακές συμπεριφορές μπορούν να μεταφερθούν κάτω από τις γενιές, κάνοντάς τους να φαίνονται σαν ένστικτο.
Συμπερασματικά, ο προσδιορισμός του εάν μια συμπεριφορά είναι ενστικτώδη ή μάθει είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που απαιτεί μια διεπιστημονική προσέγγιση. Οι επιστήμονες βασίζονται σε μια ποικιλία μεθόδων, συμπεριλαμβανομένης της παρατήρησης, του πειραματισμού, της γενετικής ανάλυσης και των αναπτυξιακών μελετών, για να ξεδιπλώσουν την περίπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ της φύσης και της καλλιέργειας στη διαμόρφωση της συμπεριφοράς των ζώων.
