Πώς το σώμα εξουδετερώνει το οξύ;
1. Buffers:
* Σύστημα ρυθμιστικού διαλύματος διττανθρακικού άλατος: Αυτό είναι το πιο σημαντικό σύστημα buffer στο σώμα. Τα ιόντα δισανθρακικού (HCO3-) στο αίμα μπορούν να αντιδράσουν με ιόντα υδρογόνου (Η+) για να σχηματίσουν ανθρακικό οξύ (H2CO3), τα οποία στη συνέχεια διασπώνται σε νερό (Η2Ο) και διοξείδιο του άνθρακα (CO2). Το CO2 εκπνέεται από τους πνεύμονες, αφαιρώντας αποτελεσματικά το Η+ από το σώμα.
* Σύστημα ρυθμιστικού φωσφορικού φωσφορικού: Παρόμοια με το σύστημα διττανθρακικού άλατος, τα φωσφορικά ιόντα (HPO42-) μπορούν να αντιδράσουν με Η+ για να σχηματίσουν φωσφορικό διϋδρογόνο (Η2ΡΟ4-), αφαιρώντας Η+ από το διάλυμα.
* Σύστημα buffer πρωτεΐνης: Οι πρωτεΐνες στο αίμα και τα κύτταρα έχουν υπολείμματα αμινοξέων που μπορούν να δρουν ως ρυθμιστικά, να αποδεχθούν ή να δώσουν Η+ ανάλογα με το pH.
2. Αναπνευστικό σύστημα:
* Οι πνεύμονες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του PH αίματος με την αφαίρεση του CO2, που αποτελεί σημαντική πηγή Η+ στο σώμα. Αυξάνοντας τον ρυθμό και το βάθος της αναπνοής (υπεραερισμός), οι πνεύμονες αποβάλλουν περισσότερο CO2, μειώνοντας την οξύτητα του αίματος. Αντιστρόφως, η επιβράδυνση της αναπνοής (υποβιβασμός) διατηρεί το CO2, αυξάνοντας την οξύτητα.
3. Νεφρικό σύστημα:
* Τα νεφρά είναι τα κύρια όργανα για την έκκριση της περίσσειας οξέος από το σώμα. Το κάνουν αυτό από:
* Ραζόρμπεροξ: Οι νεφροί διατηρούν και απορροφούν διττανθρακικό από το φιλτραρισμένο αίμα, επιστρέφοντας σε κυκλοφορία.
* Έκκριση ιόντων υδρογόνου: Εκκρίνουν ενεργά Η+ στα ούρα, τα οποία εκκρίνονται στη συνέχεια.
* Παραγωγή αμμωνίας: Η αμμωνία παράγεται από τους νεφρούς και αντιδρά με Η+ για να σχηματίσει ιόντα αμμωνίου (NH4+), τα οποία επίσης εκκρίνονται στα ούρα.
4. Άλλοι μηχανισμοί:
* Μεταβολικές διαδικασίες: Ορισμένες μεταβολικές αντιδράσεις παράγουν φυσικά όξινα υποπροϊόντα, ενώ άλλα καταναλώνουν οξύ. Το σώμα μπορεί να προσαρμόσει αυτές τις διαδικασίες για να διατηρήσει την ισορροπία οξέος-βάσης.
* Διατροφή: Το φαγητό που τρώμε μπορεί να επηρεάσει το PH του αίματος. Για παράδειγμα, μια δίαιτα υψηλή σε ζωικές πρωτεΐνες και επεξεργασμένα τρόφιμα τείνει να αυξάνει την οξύτητα, ενώ μια φυτική δίαιτα πλούσια σε φρούτα και λαχανικά είναι γενικά πιο αλκαλική.
Η σημασία της διατήρησης της ισορροπίας οξέος-βάσης:
Μια ελαφριά ανισορροπία του pH μπορεί να διαταράξει σημαντικά τις σωματικές λειτουργίες.
* οξέωση (πολύ όξινο): Μπορεί να οδηγήσει σε κόπωση, σύγχυση, ταχεία αναπνοή, ναυτία και ακόμη και κώμα.
* αλκάλωση (πολύ αλκαλικό): Μπορεί να προκαλέσει μυϊκή αδυναμία, ευερεθιστότητα, επιληπτικές κρίσεις και ακόμη και κώμα.
Οι εξελιγμένοι μηχανισμοί του σώματος για εξουδετέρωση οξέος είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της υγείας και της επιβίωσης.
