Πώς σχετίζονται τα ηπειρωτικά περιθώρια με την κατασκευή βουνών;
1. Σύγκλητα όρια πλάκας:
* Ζώνες υποβάθμισης: Το πιο συνηθισμένο σενάριο είναι όταν μια ηπειρωτική πλάκα συγκρούεται με μια ωκεάνια πλάκα. Τα πυκνότερα ωκεάνια πλάκα υποβιβάζονται (διαφάνειες) κάτω από την ηπειρωτική πλάκα.
* Volcanism: Καθώς η ωκεάνια πλάκα κατεβαίνει, λιώνει, δημιουργώντας μάγμα που ανεβαίνει στην επιφάνεια, σχηματίζοντας ηφαιστειακά τόξα κατά μήκος του ηπειρωτικού περιθωρίου.
* Κτίριο βουνού: Η σύγκρουση αναγκάζει επίσης την ηπειρωτική πλάκα να λυγίσει και να διπλώσει, δημιουργώντας οροσειρές. Τα βουνά Άνδων στη Νότια Αμερική είναι ένα πρωταρχικό παράδειγμα.
* Continental-Continental Collisions: Όταν δύο ηπειρωτικές πλάκες συγκρούονται, ούτε η πλάκα υποβαθμίζεται εύκολα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα έντονη συμπίεση και ανύψωση, δημιουργώντας μερικές από τις υψηλότερες οροσειρές στον κόσμο. Τα Ιμαλάια, που σχηματίζονται από τη σύγκρουση των πλακών της Ινδίας και της Ευρασίας, είναι ένα δραματικό παράδειγμα.
2. Μετασχηματισμένα όρια πλάκας:
* Πλευρική κίνηση: Αν και δεν εμπλέκεται άμεσα στην κατασκευή βουνών, τα μετασχηματισμένα σφάλματα μπορούν να δημιουργήσουν τοπική ανύψωση και να παραμορφώνουν τα ηπειρωτικά περιθώρια. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει μικρότερες οροσειρές ή να ανυψωθούν μπλοκ.
3. Επέκταση τεκτονικής:
* Continental rifting: Όταν μια ηπειρωτική πλάκα αρχίζει να διασπά, βιώνει δυνάμεις επέκτασης. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στο σχηματισμό των κοιλάδων ρήξης και των ανυψωμένων μπλοκ κατά μήκος του ηπειρωτικού περιθωρίου. Η κοιλάδα της Ανατολικής Αφρικής είναι ένα καλό παράδειγμα.
Ειδικές σχέσεις:
* Παθητικά περιθώρια: Αυτά τα περιθώρια σχηματίζονται από την αργή, σταδιακή ψύξη και τη βύθιση της ωκεάνιας κρούστας. Είναι γενικά επίπεδες και χαρακτηρίζονται από παχιά ιζηματογενείς αποθέσεις. Ωστόσο, μπορούν να επανενεργοποιηθούν από τις τεκτονικές δυνάμεις και να γίνουν χώροι βουνού.
* Ενεργά περιθώρια: Αυτά τα περιθώρια βρίσκονται σε συγκλίνοντα όρια πλάκας, όπου η αλληλεπίδραση των πλακών οδηγεί σε ορεινά κτίρια, ηφαιστειακό και σεισμούς.
Συνοπτικά:
Τα περιθώρια της ηπειρωτικής ενέργειας δεν είναι παθητικοί παρευρισκόμενοι στο Mountain Building. Είναι δυναμικές ζώνες όπου συγκλίνουν οι τεκτονικές δυνάμεις, με αποτέλεσμα μια σειρά γεωλογικών διεργασιών που γλιστρούν την επιφάνεια της Γης. Η αλληλεπίδραση μεταξύ των πλακών σε συγκλίνουσες όρια είναι ο κύριος οδηγός του ορεινού κτιρίου, αλλά η μετατροπή των ελαττωμάτων και της επεκτατικής τεκτονικής μπορεί επίσης να συμβάλει στον σχηματισμό βουνών κατά μήκος των ηπειρωτικών περιθωρίων.