Οι κρυφές σημειώσεις του Γαλιλαίου:Ο ιστορικός αποκαλύπτει την απόρριψη της γεωκεντρικής θεωρίας σε βιβλίο 500 ετών
Τον Ιανουάριο, ενώ εξέταζε αρχαία κείμενα στην Εθνική Κεντρική Βιβλιοθήκη της Ιταλίας της Φλωρεντίας, ο ιστορικός Ivan Malara βρήκε ένα απροσδόκητο σύνολο χειρόγραφων σημειώσεων. Εξέταζε μια έντυπη έκδοση του 1551 του Almagest του Πτολεμαίου όταν εντόπισε μερικά ενδιαφέροντα περιθώρια μαζί με μια μεταγραφή του Ψαλμού 145 σε μια χαλαρή σελίδα.
Μετά από προσεκτικότερη ματιά, αποκαλύφθηκε ότι το χειρόγραφο ανήκε σε έναν νεαρό Galileo Galilei. Η ανακάλυψη τεκμηριώνει τις πρώτες μελέτες του αστρονόμου που αργότερα διώχθηκε επειδή ισχυρίστηκε ότι η Γη περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο.
Για περισσότερα από χίλια χρόνια, ο ελληνορωμαίος λόγιος Πτολεμαίος παρείχε τον οριστικό χάρτη του σύμπαντος στον οποίο θα αναφέρονταν όλοι οι άνθρωποι της επιστήμης. Δεν είχαν ιδέα ότι ήταν εντελώς λάθος. Ο Almagest του δεύτερου αιώνα τοποθέτησε μια ακίνητη Γη στο ακριβώς κέντρο του σύμπαντος. Αν και η ιστορία θυμάται τον Γαλιλαίο για την εξάρθρωση αυτού του μοντέλου, αφιέρωσε αρχικά αρκετό χρόνο για να μάθει τις διδασκαλίες του.
Οι σχολιασμοί που εντοπίστηκαν πρόσφατα σε αυτήν την έκδοση της Βασιλείας προσφέρουν μια φυσική καταγραφή των εσωτερικών συζητήσεων του Γαλιλαίου με το Γηοκεντρικό μοντέλο του Πτολεμαίου. Δείχνουν ακριβώς πώς ένας αφοσιωμένος μαθητής του παλιού, γηκεντρικού συστήματος χρησιμοποίησε το μαθηματικό του πλαίσιο για να υπερασπιστεί τελικά το ηλιοκεντρικό ηλιακό σύστημα του Νικόλαου Κοπέρνικου.
«Η αρχειακή έρευνα δεν ανταποδίδει πάντα τις προσπάθειες όσων την αναλαμβάνουν· πιο συχνά, καταλήγει σε αναμονή ασθενών, σιωπές, ψεύτικα ίχνη», έγραψε ο Malara στο Il Sole 24 Ore , σύμφωνα με μεταφρασμένη δήλωση.
"Μερικές φορές, όμως, συμβαίνει η επιμονή, μαζί με λίγη τύχη, να ανταμείβεται από μια ανακάλυψη ικανή να αλλάξει την οπτική γωνία ενός βλέμματος που έχει συνηθίσει."
Ηλιακή σύνταξη
Σήμερα, θυμόμαστε τον Γαλιλαίο για την προκλητική του στάση ενάντια στην ισχυρή Καθολική Εκκλησία, η οποία τελικά τον έθεσε σε κατ' οίκον περιορισμό το 1633. Η ιστορία συχνά τον βλέπει ως οραματιστή που κατέστρεψε γρήγορα την παλιά αστρονομική τάξη.
«Ο [Galileo] έχει παρουσιαστεί ως ένας τύπος με μεγάλη εικόνα—δεν ενδιαφέρεται για τις λεπτές τεχνικές λεπτομέρειες της αστρονομίας», είπε ο Τζέιμς Έβανς, ιστορικός της αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο του Puget Sound, στο Science . Ωστόσο, οι σχολιασμοί που ανακαλύφθηκαν πρόσφατα αποκαλύπτουν έναν νεαρό Γαλιλαίο βαθιά δεσμευμένο με παγιωμένες θεωρίες που αργότερα θα ανέτρεπε.
Ο Malara, ένας ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Μιλάνου, υπέθεσε ότι η βαθιά κυριαρχία του Γαλιλαίου στον Πτολεμαίο άνοιξε πραγματικά το δρόμο για την κοσμική του εξέγερση. Αν και ήταν θεμελιωδώς αντίθετα, τα γηκεντρικά και ηλιοκεντρικά μοντέλα μοιράζονταν παρόμοιες μαθηματικές δομές. Το Almagest ουσιαστικά παρείχε στον Γαλιλαίο την αστρονομική σύνταξη που χρειαζόταν για να κατανοήσει πλήρως την πραγματεία του Κοπέρνικου του 1543, De Revolutionibus orbium coelestium .
Ο Νικόλαος Κοπέρνικος δημιούργησε το μαθηματικό μοντέλο ενός σύμπαντος με επίκεντρο τον Ήλιο, ενώ ο Γαλιλαίος Γαλιλαίος παρείχε τα φυσικά, παρατηρητικά στοιχεία για να αποδείξει ότι ο Κοπέρνικος είχε δίκιο. Παρατηρώντας μέσω του τηλεσκοπίου του ότι η Αφροδίτη διέρχεται από έναν πλήρη κύκλο φάσεων από την ημισέληνο στο πλήρες — κάτι που είναι γεωμετρικά αδύνατο αν τα πάντα περιστρέφονται γύρω από τη Γη — ο Γαλιλαίος απέδειξε ότι οι πλανήτες πρέπει να περιστρέφονται γύρω από τον Ήλιο.
Η Malara κυνηγούσε τις πρώτες έντυπες εκδόσεις του Almagest στη Φλωρεντία. Μικροσκοπική, ακριβής γραφή γέμισε τον τόμο του 1551 που βρήκε. Σε αυτές τις σημειώσεις, ο νεαρός Γαλιλαίος αμφισβήτησε τις ιδέες του Πτολεμαίου χρησιμοποιώντας πρακτική εμπειρία και άρχισε να σκιαγραφεί τις μη αριστοτελικές έννοιες του «βαρύ» και του «ελαφρού».
Αυτά τα περιθώρια αντικατοπτρίζουν τέλεια αποσπάσματα από το De motu antiquiora , μια σειρά από αδημοσίευτα κείμενα που έγραψε ο Γαλιλαίος σχετικά με την κίνηση των σωμάτων μεταξύ 1589 και 1592. Τα στοιχεία ήταν συντριπτικά και οι ειδικοί συμφώνησαν γρήγορα.
«Θεωρώ ότι η απόδοση των περιθωριακών σημειώσεων στον Galileo είναι απολύτως ασφαλής», είπε ο Michele Camerota, ιστορικός στο Πανεπιστήμιο του Κάλιαρι, στο Science .
Διερεύνηση της διαδικασίας σκέψης του Galileo
Ενότητα από την Αλμαγέστη του Πτολεμαίου. Πίστωση: Εθνική Κεντρική Βιβλιοθήκη της Φλωρεντίας Η επίσημη συλλογή 347 χειρογράφων της βιβλιοθήκης στη Γαλιλαία έφτασε το 1861, ωστόσο αυτός ο σχολιασμένος τόμος έμεινε εντελώς απαρατήρητος σε μια ξεχωριστή, παλαιότερη συλλογή που άφησε ο Antonio Magliabechi.
Αυτές οι μουντζούρες εξανθρωπίζουν και τον θρυλικό φυσικό. Η παρουσία του Ψαλμού 145 μαζί με τις σημειώσεις του ευθυγραμμίζεται με ιστορικές αφηγήσεις ότι ο Γαλιλαίος είχε τη συνήθεια να προσεύχεται πριν βουτήξει στα πολύπλοκα μαθηματικά. Ζωγραφίζει μια εικόνα ενός άνδρα που παλεύει ταυτόχρονα με βαθιά πίστη και αυστηρή επιστημονική εμπειρική παρατήρηση.
Αντί να βιώσει μια ξαφνική λάμψη διορατικότητας, ο Galileo ανέλαβε μια αργή, επίπονη πνευματική μετάβαση. Χρησιμοποίησε τα ίδια τα εργαλεία του παλιού, γηκεντρικού παραδείγματος για να το διαλύσει. Κατακτώντας τα περίπλοκα γρανάζια του σύμπαντος του Πτολεμαίου, συνειδητοποίησε ότι ταίριαζαν πολύ καλύτερα γύρω από τον ήλιο.
Ο Malara σχεδιάζει να δημοσιεύσει μια ολοκληρωμένη ανάλυση αυτών των σημειώσεων στο Journal for the History of Astronomy . Καθώς αυτή η έρευνα προχωρά, πιθανότατα θα βελτιώσει την κατανόησή μας για τον τρόπο με τον οποίο γεννήθηκε η σύγχρονη επιστήμη — στις πλευρικές σημειώσεις των αρχαίων βιβλίων.
