Η αποστολή του Ευκλείδη αποκαλύπτει τις πρώτες εκπληκτικές εικόνες του Σύμπαντος
Φανταστείτε ότι είστε ένας ντετέκτιβ αφοσιωμένος στην εξερεύνηση της σύνθεσης και της εξέλιξης του σκοτεινού Σύμπαντος. Αυτή είναι η ουσία της αποστολής Ευκλείδης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA). Πρόσφατα, αυτός ο εξερευνητής του διαστήματος έστειλε την πρώτη του έγχρωμη ματιά στα μακρινά σημεία του σύμπαντος μας, με εικόνες τόσο ευκρινείς που φαίνονται να φαίνονται μέσα από το ύφασμα του χώρου και του χρόνου.
Το νεφέλωμα Horsehead, γνωστό και ως Barnard 33, είναι μέρος του αστερισμού του Ωρίωνα. Περίπου 1.375 έτη φωτός μακριά, είναι η πλησιέστερη περιοχή σχηματισμού αστεριών στη Γη. Με τον Ευκλείδη, ο οποίος κατέγραψε αυτήν την εικόνα, οι επιστήμονες ελπίζουν να βρουν πολλούς αμυδρά και αόρατους πλανήτες μάζας του Δία στην ουράνια βρεφική τους ηλικία, καθώς και μωρά αστέρια. Πιστώσεις εικόνας:ESA/Euclid/Euclid Consortium/NASA, επεξεργασία εικόνας από τον J.-C. Cuillandre (CEA Paris-Saclay), G. Anselmi; CC BY-SA 3.0 IGO. Το Euclid είναι ένα ευρυγώνιο διαστημικό τηλεσκόπιο με κάμερα 600 megapixel. Αναπτύχθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος και εκτοξεύτηκε την 1η Ιουλίου και ταξίδεψε 1 εκατομμύριο μίλια στο λεγόμενο Σημείο Lagrange, όπου βρίσκεται σε ισορροπία μεταξύ της βαρύτητας της Γης και του Ήλιου. Οι αστρονόμοι βαθμολόγησαν το όργανο και όλα λειτουργούν όπως αναμενόταν — έτσι το έθεσαν σε λειτουργία.
Ο κύριος στόχος της αποστολής είναι η διερεύνηση των μυστηρίων της σκοτεινής ύλης και της σκοτεινής ενέργειας. Οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι αυτά τα δύο πράγματα αποτελούν το 95% του σύμπαντος. Αλλά δεν έχουμε ιδέα τι είναι. Δεν μπορούμε να τα παρατηρήσουμε άμεσα (γι' αυτό είναι «σκοτεινά»), αλλά μπορούμε να παρατηρήσουμε διακριτικά μοτίβα που μπορεί να δώσουν ενδείξεις για τη φύση τους. Αυτό θα επιχειρήσει να κάνει ο Ευκλείδης:να μελετήσει τα περιγράμματα, τις κινήσεις και τις σχέσεις μεταξύ δισεκατομμυρίων γαλαξιών και να δει τι μπορεί να συνδυάσει σχετικά με τη σκοτεινή ύλη και το σκοτεινό σύμπαν.
Το βλέμμα του Ευκλείδη στο Σμήνος του Περσέα είναι κάτι περισσότερο από ένα στιγμιότυπο. είναι μια βαθιά κατάδυση σε μια από τις πιο ογκώδεις δομές του σύμπαντος. Αυτό το σμήνος, που βρίσκεται «απλώς» 240 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά, είναι ένα κοσμικό εργαστήριο για την κατανόηση του πώς η σκοτεινή ύλη έχει σμιλέψει τον τεράστιο ιστό στον οποίο κατοικούν οι γαλαξίες. Πιστώσεις εικόνας:ESA/Euclid/Euclid Consortium/NASA, επεξεργασία εικόνας από τον J.-C. Cuillandre (CEA Paris-Saclay), G. Anselmi; CC BY-SA 3.0 IGO. Στην ουσία, η αναζήτηση του Ευκλείδη είναι να συντάξει τον μεγαλύτερο τρισδιάστατο χάρτη του σύμπαντος, που καλύπτει περισσότερο από το ένα τρίτο του ουρανού και φτάνει τα 10 δισεκατομμύρια έτη φωτός πίσω. Είναι μια αποστολή με πολλές μεγάλες επιπτώσεις. Θα παρακολουθεί τη διαστολή και το σχηματισμό της δομής του σύμπαντος, ρίχνοντας φως στον ρόλο της βαρύτητας και στη σκοτεινή ενέργεια και ύλη που διαμορφώνουν το κοσμικό μας ταξίδι.
Αν και ο Ευκλείδης δεν έχει ανάλυση τόσο ευκρινή όσο το τηλεσκόπιο James Webb, μπορεί να τραβήξει ένα πολύ μεγάλο στιγμιότυπο του σύμπαντος. Αν θέλουμε οποιαδήποτε ελπίδα για στοιχεία σχετικά με τη σκοτεινή ύλη και τη σκοτεινή ενέργεια, χρειαζόμαστε αυτήν την ευρεία άποψη.
Ο σπειροειδής γαλαξίας IC 342 (Ο «Κρυμμένος Γαλαξίας») είναι δύσκολο να φανεί επειδή βρίσκεται στην μακρινή πλευρά του Γαλαξία. Πιστώσεις εικόνας:ESA/Euclid/Euclid Consortium/NASA, επεξεργασία εικόνας από τον J.-C. Cuillandre (CEA Paris-Saclay), G. Anselmi; CC BY-SA 3.0 IGO Για να θέσουμε σε προοπτική την κλίμακα του στόχου του Ευκλείδη, ορίστε τι ελπίζει να πετύχει η αποστολή σε έξι χρόνια:τον πιο εκτεταμένο τρισδιάστατο χάρτη του σύμπαντος μέχρι σήμερα. Ο χάρτης θα καλύπτει το ένα τρίτο ολόκληρου του ουρανού, θα περιέχει δισεκατομμύρια γαλαξίες και θα κοιτάζει σε απόσταση έως και 10 δισεκατομμυρίων ετών φωτός μακριά από τη Γη — ουσιαστικά βλέποντας μέχρι τις προηγούμενες ημέρες του σύμπαντος.
Οι αστρονόμοι είναι κατανοητό ενθουσιασμένοι και δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε γιατί.
«Αυτή η εικόνα [η παραπάνω] μπορεί να φαίνεται φυσιολογική, σαν κάθε τηλεσκόπιο να μπορεί να κάνει μια τέτοια εικόνα, αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια», είπε στη δήλωση η Leslie Hunt του Εθνικού Ινστιτούτου Αστροφυσικής στην Ιταλία. Αυτό που είναι τόσο ιδιαίτερο εδώ είναι ότι έχουμε μια ευρεία θέα που καλύπτει ολόκληρο τον γαλαξία, αλλά μπορούμε επίσης να κάνουμε μεγέθυνση για να διακρίνουμε μεμονωμένα αστέρια και αστρικά σμήνη.
«Είμαι απολύτως χαρούμενος που λέμε ότι αυτό είναι το σημείο όπου λέμε ότι έχουμε φτάσει σε όλα τα μηχανολογικά ορόσημα για την αποστολή και είμαστε τώρα σε θέση να περάσουμε στην επιστημονική φάση», δήλωσε η Carole Mundell, διευθύντρια επιστήμης της ESA, αποκαλύπτοντας τις εικόνες. "Είναι μια πραγματικά ξεχωριστή μέρα σήμερα."
Αυτή η αστραφτερή εικόνα απεικονίζει χιλιάδες αστέρια στο NGC 6397. Πίστωση εικόνας:ESA. Η παραπάνω εικόνα είναι ένα άλλο εντυπωσιακό παράδειγμα του τύπου των εικόνων που αναμένεται να στείλει ο Ευκλείδης.
Αναμένουμε ότι όλα τα σφαιρικά σμήνη στον Γαλαξία μας θα τα έχουν, αλλά μέχρι στιγμής τα έχουμε δει μόνο λίγα», δήλωσε ο Davide Massari του Εθνικού Ινστιτούτου Αστροφυσικής στην Ιταλία. Εάν δεν υπάρχουν παλιρροϊκές ουρές, τότε θα μπορούσε να υπάρχει ένα φωτοστέφανο της σκοτεινής ύλης γύρω από το σφαιρωτό σμήνος, αποτρέποντας τα εξωτερικά αστέρια από την εμφάνιση.
«Είναι στην πραγματικότητα το είδος της εικόνας που ελπίζαμε να επιτύχουμε», δήλωσε ο Giuseppe Racca, διευθυντής έργου Euclid στην ESA. "Είμαστε πραγματικά πολύ ικανοποιημένοι και περήφανοι."
Στον σιωπηλό χορό των γαλαξιών, η αποστολή του Ευκλείδη είναι φιλόδοξη. Ο δορυφόρος πρόκειται να συνθέσει τον μεγαλύτερο χάρτη του σύμπαντος που έχει δημιουργηθεί ποτέ, με έναν καμβά που εκτείνεται στο ένα τρίτο της ουράνιας σφαίρας. Είναι πραγματικά μια χρυσή εποχή για την αστρονομία.
