Πώς ρυθμίζει το αίμα pH;
1. Buffer Systems:
* Σύστημα ρυθμιστικού διαλύματος διττανθρακικού άλατος: Αυτό είναι το πιο σημαντικό σύστημα αποθεμάτων στο αίμα. Περιλαμβάνει την ισορροπία μεταξύ ιόντων καρβονικού οξέος (H2CO3) και δισανθρακικού (HCO3-). Όταν το αίμα γίνεται υπερβολικά όξινο (υψηλή συγκέντρωση Η+), τα διττανθρακικά ιόντα αντιδρούν με ιόντα υδρογόνου για να σχηματίσουν ανθρακικό οξύ. Αντίθετα, όταν το αίμα γίνεται υπερβολικά αλκαλικό (χαμηλή συγκέντρωση Η+), το ανθρακικό οξύ διαχωρίζεται σε ιόντα διττανθρακικού και ιόντα υδρογόνου. Αυτή η συνεχής αλληλεπίδραση βοηθά στη διατήρηση του ρΗ μέσα σε ένα στενό εύρος.
* Σύστημα ρυθμιστικού φωσφορικού φωσφορικού: Παρόμοια με το σύστημα διττανθρακικού άλατος, αυτό το σύστημα περιλαμβάνει την ισορροπία μεταξύ ιόντων φωσφορικού διυδρογόνου (H2PO4-) και φωσφορικών μονοϋδρογόνο (HPO42-). Τα ιόντα φωσφορικού διϋδρογόνου μπορούν να δεχθούν ιόντα υδρογόνου για να σχηματίσουν ιόντα φωσφορικού μονοϋδρογόνου όταν το αίμα γίνεται όξινο, ενώ τα ιόντα φωσφορικού μονοϋδρογόνου μπορούν να δώσουν ιόντα υδρογόνου για να γίνουν ιόντα φωσφορικού διυδρογόνου όταν το αίμα γίνεται αλκαλικό.
* Σύστημα buffer πρωτεΐνης: Οι πρωτεΐνες στο αίμα, όπως η αιμοσφαιρίνη, μπορούν να δράσουν ως ρυθμιστικά. Έχουν αμινοξέα τόσο με όξινες όσο και με βασικές ομάδες. Αυτές οι ομάδες μπορούν να δώσουν ή να δεχτούν ιόντα υδρογόνου, συμβάλλοντας στην εξουδετέρωση των διακυμάνσεων του ρΗ.
2. Ρύθμιση αναπνευστικού:
* απέκκριση διοξειδίου του άνθρακα: Οι πνεύμονες διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη ρύθμιση του pH του αίματος, ελέγχοντας την ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα (CO2) που εκπνέουν. Το CO2 στο αίμα διαλύεται για να σχηματίσει ανθρακικό οξύ, το οποίο συμβάλλει στην οξύτητα. Με την αύξηση του ρυθμού αναπνοής και του βάθους, το σώμα αποβάλλει περισσότερο CO2, μειώνοντας την οξύτητα. Αντίθετα, η επιβράδυνση της αναπνοής διατηρεί το CO2, αυξάνοντας την οξύτητα.
3. Νεφρική ρύθμιση:
* Διόρθωση και επαναρρόφηση των νεφρών: Τα νεφρά είναι υπεύθυνα για το φιλτράρισμα των αποβλήτων από το αίμα, συμπεριλαμβανομένων των ιόντων υδρογόνου (Η+). Μπορούν επίσης να απορροφούν ιόντα διττανθρακικού άλατος (HCO3-), συμβάλλοντας στη διατήρηση της αλκαλικής κατάστασης του αίματος. Όταν το αίμα είναι όξινο, τα νεφρά εκκρίνουν περισσότερο Η+ και επαναλαμβάνουν περισσότερο HCO3-. Όταν το αίμα είναι αλκαλικό, οι νεφροί εκκρίνουν λιγότερο Η+ και επαναλαμβάνουν λιγότερο HCO3-.
4. Άλλοι παράγοντες:
* Μεταβολικές διαδικασίες: Διάφορες μεταβολικές διεργασίες παράγουν οξέα, όπως το γαλακτικό οξύ κατά τη διάρκεια της άσκησης. Αυτά τα οξέα μπορούν να επηρεάσουν προσωρινά το pH του αίματος. Ωστόσο, τα συστήματα buffer και άλλοι ρυθμιστικοί μηχανισμοί δρουν γρήγορα για να αποκαταστήσουν την ισορροπία.
* Διαιτητική πρόσληψη: Τα τρόφιμα που καταναλώνουν μπορούν να επηρεάσουν το PH του αίματος. Για παράδειγμα, μια δίαιτα υψηλή σε όξινα τρόφιμα (π.χ. κρέας, γαλακτοκομικά) μπορεί να μειώσει προσωρινά το pH του αίματος, ενώ μια δίαιτα υψηλή σε αλκαλικά τρόφιμα (π.χ. φρούτα, λαχανικά) μπορεί να αυξήσει το pH του αίματος.
Διαταραχές στο αίμα ph:
Όταν το pH του αίματος αποκλίνει σημαντικά από το κανονικό εύρος, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές συνθήκες υγείας:
* οξέωση: Το pH του αίματος πέφτει κάτω από 7,35. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν ζάλη, σύγχυση, λήθαργο και δυνητικά κώμα.
* αλκάλωση: Το PH αίματος αυξάνεται πάνω από 7,45. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν μυϊκές κράμπες, τρόμο, αισθήσεις μυρμήγκιασμα και ακόμη και επιληπτικές κρίσεις.
Συμπέρασμα:
Η ρύθμιση του PH του αίματος είναι μια πολύπλοκη αλληλεπίδραση των ρυθμιστικών συστημάτων, των αναπνευστικών και νεφρικών μηχανισμών και άλλων παραγόντων. Αυτό το περίπλοκο σύστημα διασφαλίζει ότι το εσωτερικό περιβάλλον του σώματος παραμένει σταθερό, επιτρέποντας τις ζωτικές φυσιολογικές διεργασίες να λειτουργούν βέλτιστα.
