Τι κάνει μια ουσία επικίνδυνη;

Μια ουσία θεωρείται επικίνδυνη εάν δημιουργεί σημαντικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον. Αυτός ο κίνδυνος μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορους τρόπους και μια ουσία μπορεί να είναι επικίνδυνη λόγω ενός ή περισσοτέρων από τους ακόλουθους παράγοντες:

Φυσικοί κίνδυνοι:

* ευφλεκτότητα: Ουσίες που αναφλέγονται εύκολα και καίγονται γρήγορα. Παραδείγματα:βενζίνη, ακετόνη, αιθανόλη.

* Εκρηκτικότητα: Ουσίες που μπορούν να εκραγούν ή να εκραγούν υπό ορισμένες συνθήκες. Παραδείγματα:Δυναμίτη, νιτρικό αμμώνιο.

* Αντιδραστικότητα: Οι ουσίες που αντιδρούν εύκολα με άλλα υλικά, ενδεχομένως προκαλώντας εκρήξεις, πυρκαγιές ή απελευθερώσεις τοξικών ουσιών. Παραδείγματα:νάτριο, κάλιο, λίθιο.

* Corrosivity: Ουσίες που μπορούν να βλάψουν τα υλικά ή τον ζωντανό ιστό μέσω χημικών αντιδράσεων. Παραδείγματα:οξέα, βάσεις, λευκαντικό.

* Οξειδωτικά: Ουσίες που προωθούν ή επιταχύνουν την καύση άλλων υλικών. Παραδείγματα:υπεροξείδιο του υδρογόνου, υπερμαγγανικό κάλιο.

Κίνδυνοι για την υγεία:

* τοξικότητα: Οι ουσίες που μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στους ζωντανούς οργανισμούς μέσω της κατάποσης, της εισπνοής ή της απορρόφησης του δέρματος. Παραδείγματα:μόλυβδος, υδράργυρος, κυανιούχο.

* Καρκινογένεση: Ουσίες που μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο. Παραδείγματα:αμίαντος, βενζόλιο, φορμαλδεΰδη.

* Μεταλλαξογένεση: Ουσίες που μπορούν να μεταβάλλουν το γενετικό υλικό, που ενδεχομένως οδηγούν σε γενετικές ανωμαλίες. Παραδείγματα:ακτινοβολία, ορισμένα φυτοφάρμακα.

* αναπαραγωγική τοξικότητα: Ουσίες που μπορούν να βλάψουν τα αναπαραγωγικά συστήματα ή να προκαλέσουν γενετικές ανωμαλίες. Παραδείγματα:μόλυβδος, υδράργυρος, κάδμιο.

* ευαισθητοποίηση: Ουσίες που μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις ή άλλες ευαισθησίες κατά την επαναλαμβανόμενη έκθεση. Παραδείγματα:νικέλιο, φορμαλδεΰδη, λατέξ.

* Ερεθισμός: Οι ουσίες που μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό στο δέρμα, τα μάτια ή την αναπνευστική οδό. Παραδείγματα:απορρυπαντικά, διαλύτες, σκόνη.

Περιβαλλοντικοί κίνδυνοι:

* Persistence: Οι ουσίες που παραμένουν στο περιβάλλον για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενδεχομένως συσσωρεύονται σε επιβλαβή επίπεδα. Παραδείγματα:φυτοφάρμακα, βαρέα μέταλλα.

* Βιοαφρασία: Οι ουσίες που συσσωρεύονται σε ζωντανούς οργανισμούς με την πάροδο του χρόνου, οδηγώντας σε υψηλότερες συγκεντρώσεις σε υψηλότερα τροφικά επίπεδα. Παραδείγματα:Mercury, DDT.

* Βιομαγνητική: Οι ουσίες που γίνονται πιο συγκεντρωμένες σε κάθε τροφικό επίπεδο μιας τροφικής αλυσίδας. Παραδείγματα:υδράργυρος, PCBS.

Άλλες εκτιμήσεις:

* Συγκέντρωση: Η ποσότητα μιας ουσίας που υπάρχει σε δεδομένο όγκο ή περιοχή μπορεί να επηρεάσει σημαντικά το δυναμικό κινδύνου.

* Διαδρομή έκθεσης: Ο τρόπος με τον οποίο μια ουσία εισέρχεται στο σώμα ή το περιβάλλον (π.χ. κατάποση, εισπνοή, απορρόφηση του δέρματος) μπορεί να επηρεάσει την τοξικότητά του.

* Διάρκεια έκθεσης: Το χρονικό διάστημα που μια ουσία έρχεται σε επαφή με ένα άτομο ή ένα περιβάλλον μπορεί να επηρεάσει τον αντίκτυπό του.

* Ατομική ευαισθησία: Η ευαισθησία ενός ατόμου σε μια ουσία μπορεί να ποικίλει ανάλογα με την ηλικία, την υγεία, τη γενετική και άλλους παράγοντες.

Ταξινόμηση κινδύνου:

Οι ουσίες συνήθως ταξινομούνται με βάση το δυναμικό κινδύνου τους. Αυτή η ταξινόμηση βοηθά στη διαχείριση των κινδύνων που σχετίζονται με αυτές τις ουσίες και στην ενημέρωση του κατάλληλου διαδικασιών χειρισμού, αποθήκευσης και διάθεσης.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι πολλές ουσίες μπορούν να παρουσιάσουν πολλαπλούς κινδύνους. Για παράδειγμα, μια ουσία μπορεί να είναι τόσο εύφλεκτη όσο και τοξική. Ως εκ τούτου, μια ολοκληρωμένη κατανόηση των κινδύνων που σχετίζονται με μια ουσία είναι απαραίτητη για την εξασφάλιση ασφαλούς χειρισμού και ελαχιστοποίησης των κινδύνων.