Ποιες νέες πληροφορίες οδήγησαν στη θεωρία της τεκτονικής πλάκας;
1. Η εφαρμογή των ηπείρων:
- Πρώιμη παρατήρηση (1600S): Οι άνθρωποι παρατήρησαν ότι οι ακτές της Αφρικής και της Νότιας Αμερικής φαινόταν να ταιριάζουν μαζί σαν κομμάτια παζλ. Αυτό προκάλεσε πρόωρη εικασία για μια πιθανή σχέση μεταξύ των ηπείρων.
- Alfred Wegener's Continental Drift Theory (1912): Ο Wegener πρότεινε ότι οι ηπείρους κάποτε ενώθηκαν μαζί σε μια υπερηχητική που ονομάζεται Pangea, η οποία αργότερα έσπασε και έπεσε στις τρέχουσες θέσεις τους. Παρέχει στοιχεία υποστήριξης, όπως αντιστοίχιση σχηματισμών και απολιθωμάτων που βρέθηκαν σε διαφορετικές ηπείρους.
2. Διευκόλυνση θαλασσινού:
- Mid-Ocean Ridges (1940s-1950s): Η χαρτογράφηση του ωκεανού δαπέδου αποκάλυψε ένα τεράστιο σύστημα υποθαλάσσιων οροσειρών που ονομάζονταν μεσαίες κορυφογραμμές. Αυτές οι κορυφογραμμές βρέθηκαν να είναι χώροι ηφαιστειακής δραστηριότητας.
- Μαγνητικές λωρίδες (1950S-1960S): Μελέτες των μαγνητικών ιδιοτήτων του ωκεανού δαπέδου αποκάλυψαν εναλλασσόμενες ζώνες φυσιολογικής και αναστροφής μαγνητικής πολικότητας, συμμετρικής σε κάθε πλευρά των μεσαίων κορυφογραμμών. Αυτό πρότεινε ότι ο δάπεδο του ωκεανού εξαπλώθηκε μακριά από τις κορυφογραμμές, με νέα κρούστα που σχηματίζεται στις κορυφογραμμές και πιέζει την παλαιότερη κρούστα στην άκρη.
3. Παλαιομαγνητισμός:
- Μαγνητικό πεδίο της Γης: Η γη έχει ένα μαγνητικό πεδίο που αλλάζει με την πάροδο του χρόνου. Οι βράχοι που σχηματίζονται περιέχουν μικροσκοπικά μαγνητικά σωματίδια που ευθυγραμμίζονται με το μαγνητικό πεδίο της Γης κατά τη στιγμή του σχηματισμού τους.
- Μαγνητικές αναστροφές: Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι το μαγνητικό πεδίο της Γης αντιστρέφει περιοδικά, με τον μαγνητικό βόρειο πόλο να γίνεται ο νότιος πόλος και αντίστροφα. Μελετώντας τις μαγνητικές ιδιότητες των πετρωμάτων, θα μπορούσαν να καθορίσουν την ηλικία των πετρωμάτων και την εποχή των προηγούμενων μαγνητικών αναστροφών.
- Στοιχεία για κίνηση πλάκας: Το πρότυπο των μαγνητικών αναστροφών σε βράχους του ωκεανού παρείχε ισχυρές ενδείξεις για τη διάδοση του θαλασσινού νερού και την κίνηση των τεκτονικών πλακών.
4. Σεισμός και διανομή ηφαιστείου:
- Όρια πλάκας: Οι σεισμοί και τα ηφαίστεια δεν κατανέμονται τυχαία, αλλά συγκεντρώνονται κατά μήκος συγκεκριμένων ζωνών, ιδιαίτερα γύρω από τις άκρες των ηπείρων και κατά μήκος των κορυφογραμμών.
- Ζώνες υποβάθμισης: Τα βαθιά ωκεάνια τάφρους και τα ηφαιστειακά τόξα που βρέθηκαν κατά μήκος των άκρων των ηπείρων εξηγήθηκαν ως ζώνες όπου μια τεκτονική πλάκα ολισθαίνει κάτω από μια άλλη (υποβάθμιση).
5. Isostasy:
- Πλωτές ηπείρους: Η έννοια της ισοστασίας, όπου ο φλοιός της Γης επιπλέει σε ένα πυκνότερο μανδύα, εξήγησε γιατί οι ηπείρους έχουν διαφορετικά υψόμετρα και γιατί τα βουνά ανεβαίνουν υψηλότερα από τις κοιλάδες.
Βάζοντας το μαζί:
Αυτές οι ανακαλύψεις συνδυάστηκαν οδήγησαν στην ανάπτυξη της θεωρίας της τεκτονικής πλάκας. Εξηγεί ότι η επιφάνεια της Γης αποτελείται από μεγάλες, άκαμπτες πλάκες που κινούνται και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, προκαλώντας σεισμούς, ηφαιστειακές εκρήξεις και σχηματισμό βουνών και ωκεανών.
