Πώς επηρεάζει η τεκτονική πλάκα επιφάνεια;
1. Σχηματισμός βουνού:
* Όρια σύγκλιση πλάκας: Όταν συγκρούονται δύο πλάκες, τα πυκνότερα πλάκα πλάκας (νεροχύτες) κάτω από την λιγότερο πυκνή πλάκα. Αυτό δημιουργεί μια ζώνη έντονης πίεσης και θερμότητας, οδηγώντας στο σχηματισμό βουνών. Παραδείγματα περιλαμβάνουν τα Ιμαλάια (σύγκρουση των ινδικών και ευρασιατικών πλακών) και τις Άνδεις (σύγκρουση των πλακών Nazca και της Νότιας Αμερικής).
* Fold Mountains: Αυτά τα βουνά σχηματίζονται όταν τα στρώματα του βράχου είναι διπλωμένα και συμπιεσμένα. Αυτό είναι κοινό σε συγκλίνοντα όρια, όπου η δύναμη της σύγκρουσης αναγκάζει τους βράχους να λυγίζουν.
* βουνά σφάλματος-μπλοκ: Αυτά τα βουνά σχηματίζονται όταν τα μπλοκ βράχου ανεβαίνουν και κλίσεται κατά μήκος των σφαλμάτων. Αυτό μπορεί να συμβεί τόσο σε συγκλίνοντα όσο και σε αποκλίνοντα όρια.
2. Ηφαίστεια:
* Όρια σύγκλιση πλάκας: Οι ζώνες υποκείμενης συχνά παράγουν ηφαιστειακά τόξα. Καθώς η πυκνότερη πλάκα υποβαθμίζει, απελευθερώνει νερό και άλλα πτητικά που λιώνουν το υπερκείμενο μανδύα. Αυτός ο τετηγμένος βράχος ανεβαίνει στην επιφάνεια, σχηματίζοντας ηφαίστεια. Ο δακτύλιος της φωτιάς γύρω από τον Ειρηνικό Ωκεανό είναι ένα πρωταρχικό παράδειγμα.
* Διάφορα όρια πλάκας: Στις κορυφογραμμές στα μέσα του ωκεανού, όπου τα πλάκες απομακρύνονται, το μάγμα ανεβαίνει από το μανδύα για να γεμίσει το κενό. Αυτό δημιουργεί νέα ωκεάνια κρούστα και υποβρύχια ηφαίστεια. Μερικά από αυτά τα ηφαίστεια μπορούν να αναπτυχθούν πάνω από τη στάθμη της θάλασσας για να σχηματίσουν νησιά.
3. Σεισμοί:
* Όρια σύγκλιση πλάκας: Η σύγκρουση των πλακών δημιουργεί τριβή και άγχος, οδηγώντας στη συσσώρευση της πίεσης. Όταν απελευθερωθεί αυτή η πίεση, προκαλεί σεισμούς.
* Διάφορα όρια πλάκας: Καθώς οι πλάκες απομακρύνονται, η κίνηση κατά μήκος των γραμμών σφάλματος μπορεί επίσης να προκαλέσει σεισμούς.
* Μετασχηματιστικά όρια πλάκας: Οι πλάκες γλιστρούν ο ένας στον άλλο οριζόντια, δημιουργώντας τριβή και άγχος. Αυτό το κίνημα μπορεί να δημιουργήσει ισχυρούς σεισμούς, όπως το σφάλμα του San Andreas στην Καλιφόρνια.
4. Ωκεανικές λεκάνες και ηπείρους:
* Seafloor Spreading: Στα όρια διαφυγής, δημιουργείται νέα ωκεάνια κρούστα. Αυτή η διαδικασία, που ονομάζεται Seafloor Spreading, ωθεί την υπάρχουσα κρούστα μακριά από την κορυφογραμμή, οδηγώντας στο σχηματισμό ωκεανών λεκάνες.
* Continental Drift: Η κίνηση των τεκτονικών πλακών για εκατομμύρια χρόνια έχει προκαλέσει την ηπείρωση να παρασυρθεί και να συγκρουστεί, διαμορφώνοντας τις ηπείρους της γης όπως τις γνωρίζουμε σήμερα.
5. Άλλα χαρακτηριστικά επιφάνειας:
* Rift Valleys: Αυτά σχηματίζονται όταν η κρούστα της γης απομακρύνεται από τα διαφορετικά όρια της πλάκας.
* τάφρους: Οι βαθιές καταθλίψεις στο πάτωμα του ωκεανού σχηματίστηκαν όπου μια πλάκα υποτιμάται κάτω από το άλλο.
* Arcs Island: Οι αλυσίδες των ηφαιστειακών νησιών σχηματίστηκαν κατά μήκος των συγκλίνουσων ορίων της πλάκας.
Συνοπτικά, η τεκτονική πλάκας είναι η κύρια κινητήρια δύναμη πίσω από τη δυναμική και συνεχώς μεταβαλλόμενη επιφάνεια της γης. Τα αποτελέσματά του είναι εμφανείς στο σχηματισμό βουνών, ηφαιστείων, σεισμών, ωκεανών και ηπείρων.
