Τι κάνει κάποια βακτήρια θανατηφόρα και άλλα ακίνδυνο;
1. Παράγοντες μολυσματικότητας:
* τοξίνες: Τα θανατηφόρα βακτήρια συχνά παράγουν τοξίνες που βλάπτουν τα κύτταρα και τους ιστούς του ξενιστή. Αυτές οι τοξίνες μπορούν να είναι:
* εξωτοξίνες: Εκκρίνεται έξω από τα βακτήρια και μπορεί να εξαπλωθεί σε όλο το σώμα. Παραδείγματα περιλαμβάνουν τοξίνη τετάνου και botulinum.
* ενδοτοξίνες: Τα συστατικά του βακτηριακού κυτταρικού τοιχώματος απελευθερώνεται όταν πεθαίνουν τα βακτήρια. Αυτά μπορεί να προκαλέσουν φλεγμονή και πυρετό.
* προσκολλήσεις: Επιτρέψτε στα βακτήρια να συνδεθούν σε κύτταρα ξενιστή, να αποικίσουν τους ιστούς και να αποφύγουν τις ανοσοποιητικές άμυνες.
* κάψουλες: Προστατεύστε τα βακτήρια από τη φαγοκυττάρωση (κατακλυσμό) από τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος.
* ένζυμα: Διακοπή ξενιστή ιστού και επιτρέψτε στα βακτήρια να εξαπλωθούν.
2. Παράγοντες υποδοχής:
* ανοσοποιητικό σύστημα: Ένα ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να καταπολεμήσει αποτελεσματικά τις περισσότερες βακτηριακές λοιμώξεις. Ωστόσο, τα εξασθενημένα ανοσοποιητικά συστήματα (λόγω ηλικίας, ασθενειών ή φαρμάκων) είναι πιο ευαίσθητα σε σοβαρές λοιμώξεις.
* Ηλικία: Τα βρέφη και τα ηλικιωμένα άτομα συχνά έχουν ασθενέστερο ανοσοποιητικό σύστημα και είναι πιο ευάλωτα σε βακτηριακές λοιμώξεις.
* Υποκείμενες συνθήκες: Οι προϋπάρχουσες καταστάσεις όπως ο διαβήτης, ο καρκίνος ή η νεφρική νόσο μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο το ανοσοποιητικό σύστημα και να κάνουν τις λοιμώξεις πιο σοβαρές.
* γενετική: Ορισμένα άτομα είναι γενετικά προδιάθετα σε ορισμένες λοιμώξεις λόγω των μεταβολών των γονιδίων του ανοσοποιητικού συστήματος.
3. Περιβαλλοντικοί παράγοντες:
* Βακτηριακή δόση: Οι υψηλότερες δόσεις βακτηρίων αυξάνουν την πιθανότητα μόλυνσης και σοβαρότητας.
* Διαδρομή καταχώρησης: Η μόλυνση μέσω της κυκλοφορίας του αίματος (π.χ. μέσω τραύματος) είναι πιο επικίνδυνη από ό, τι μέσω του πεπτικού συστήματος.
* Περιβαλλοντικές συνθήκες: Παράγοντες όπως η θερμοκρασία, η υγρασία και η αποχέτευση μπορούν να επηρεάσουν την βακτηριακή επιβίωση και την εξάπλωση.
4. Βακτηριακή εξειδίκευση:
* Εύρος υποδοχής: Ορισμένα βακτήρια προσαρμόζονται ειδικά για να μολύνουν ορισμένα είδη, ενώ άλλα μπορούν να μολύνουν ένα ευρύτερο φάσμα ξενιστών.
* Τροπισμός ιστών: Ορισμένα βακτήρια προτιμούν να μολύνουν συγκεκριμένους ιστούς ή όργανα (π.χ. * Mycobacterium tuberculosis * μολύνει τους πνεύμονες).
Παραδείγματα:
* * Escherichia coli* (Ε. Coli): Ορισμένα στελέχη είναι αβλαβείς και μέρος του μικροβίου του εντέρου, ενώ άλλα παράγουν τοξίνες που προκαλούν τροφική δηλητηρίαση.
**Staphylococcus aureus*: Μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις του δέρματος, αλλά και να παράγουν τοξίνες που οδηγούν σε απειλητικές για τη ζωή καταστάσεις όπως η σηψαιμία και το σύνδρομο τοξικού σοκ.
**Streptococcus pneumoniae*: Κανονικά αβλαβές στη μύτη και στο λαιμό, αλλά μπορεί να προκαλέσει πνευμονία, μηνιγγίτιδα και σηψαιμία σε ευάλωτα άτομα.
Συνοπτικά, η διάκριση μεταξύ θανατηφόρων και αβλαβών βακτηρίων έγκειται σε ένα συνδυασμό της ικανότητάς τους να προκαλούν βλάβες (παράγοντες μολυσματικότητας), την ευαισθησία του ξενιστή και τους περιβαλλοντικούς παράγοντες που επηρεάζουν την επιβίωση και τη μετάδοσή τους.
