Ποιες δυνάμεις στη γη προκαλούν τη διαμόρφωση των βράχων;
1. Εσωτερικές δυνάμεις (γεωλογικές διεργασίες):
* τεκτονική πλάκας: Αυτή είναι η κινητήρια δύναμη πίσω από το μεγαλύτερο σχηματισμό βράχου. Η κίνηση των τεκτονικών πλακών δημιουργεί:
* Ηφαιστειακή δραστηριότητα: Το μάγμα (Molten Rock) ανεβαίνει από το μανδύα της Γης και εκρήγνυται, δημιουργώντας πυριγενούς βράχους όπως ο βασάλτης και ο γρανίτης.
* Κτίριο βουνών (orogeny): Οι συγκρούσεις των πλακών πιέζουν στρώματα βράχου προς τα πάνω, σχηματίζοντας βουνά και εκθέτοντας βράχους σε καιρικές συνθήκες και διάβρωση.
* σεισμοί: Αυτά μπορούν να σπάσουν βράχια και να δημιουργήσουν νέες επιφάνειες για τις καιρικές συνθήκες και τη διάβρωση.
* μάγμα: Η διαδικασία των λιωμένων βράχων (μάγμα) αυξάνεται, ψύχεται και στερεοποιεί μορφές πυριγενών πετρωμάτων. Αυτό μπορεί να συμβεί τόσο στην επιφάνεια (εξώθηση πυριγενή βράχια) όσο και βαθιά υπόγεια (παρεμβατικά πυριγενή βράχια).
* Μεταμορφισμός: Οι υπάρχοντες βράχοι υπόκεινται σε έντονη θερμότητα και πίεση βαθιά μέσα στη γη. Αυτό αλλάζει τη σύνθεση και την υφή τους, σχηματίζοντας μεταμορφωμένα πετρώματα όπως μάρμαρο και σχιστόλιθο.
2. Εξωτερικές δυνάμεις (καιρικές συνθήκες και διάβρωση):
* Weathering: Η κατανομή των πετρωμάτων με φυσικές και χημικές διεργασίες:
* Φυσικές καιρικές συνθήκες: Η κατάψυξη και η απόψυξη του νερού, της τριβής του ανέμου και των ριζών των φυτών διασπά τους βράχια σε μικρότερα κομμάτια.
* Χημικές καιρικές συνθήκες: Τα βρόχινα νερά, τα οξέα και το οξυγόνο αντιδρούν με ορυκτά σε βράχους, διαλύοντας ή μεταβάλλονται.
* διάβρωση: Η κίνηση των ξεπερασμένων θραυσμάτων βράχου από τον άνεμο, το νερό και τον πάγο:
* διάβρωση νερού: Τα ποτάμια, τα ρέματα και τα κύματα μεταφέρονται ιζήματα, φαράγγια, κοιλάδες και ακτές.
* διάβρωση του ανέμου: Ο άνεμος παίρνει ιζήματα και το φέρει σε μεγάλες αποστάσεις, διαμορφώνοντας τοπία όπως αμμόλοφους.
* Διάβρωση παγετώνων: Οι μετακινούμενες παγετώνες χαράζουν τις κοιλάδες και μεταφέρουν τεράστιες ποσότητες θραυσμάτων βράχου.
3. Καθίζηση και λιθοποίηση:
* καθίζηση: Τα θραύσματα, η οργανική ύλη και τα ορυκτά που έχουν ξεπεραστεί σε στρώματα.
* Lithification: Με την πάροδο του χρόνου, η πίεση και η τσιμεντοποίηση δεσμεύουν το ίζημα μαζί, σχηματίζοντας ιζηματογενείς βράχους όπως ο ψαμμίτης και ο ασβεστόλιθοι.
Ο κύκλος βράχου:
Αυτές οι δυνάμεις διασυνδέονται στον κύκλο του βράχου, μια συνεχή διαδικασία σχηματισμού, μετασχηματισμού και καταστροφής. Οι βράχοι δημιουργούνται συνεχώς, διαβρώνονται και μεταμορφώνονται, διαμορφώνουν την επιφάνεια της γης και επηρεάζουν τη γεωλογία της.
