Πώς οδηγεί ο καιρός και η διάβρωση των βράχων στη δημιουργία ιζηματογενών πετρωμάτων;
1. Weathering:
* κατανομή των υφιστάμενων βράχων: Ο καιρός είναι η διαδικασία διάσπασης των βράχων σε μικρότερα κομμάτια. Συμβαίνει με δύο κύριους τρόπους:
* Φυσικές καιρικές συνθήκες: Αυτό περιλαμβάνει μηχανικές δυνάμεις όπως η κατάψυξη/απόψυξη του νερού σε ρωγμές, η τριβή από τον άνεμο ή το νερό και η ανάπτυξη των ριζών των φυτών. Σπάει βράχια σε μικρότερα θραύσματα.
* Χημικές καιρικές συνθήκες: Αυτό περιλαμβάνει χημικές αντιδράσεις που μεταβάλλουν τα ορυκτά μέσα σε βράχους. Παραδείγματα περιλαμβάνουν διάλυση (βράχια που διαλύονται σε όξινο νερό), οξείδωση (σκουριά) και υδρόλυση (νερό που αντιδρά με ορυκτά). Αυτό αποδυναμώνει το βράχο και αλλάζει τη σύνθεσή του.
2. Διάβρωση:
* Μεταφορά υλικού που έχει ξεπεράσει: Η διάβρωση είναι η διαδικασία μετακίνησης θραυσμάτων από βράχια. Αυτό γίνεται από πράκτορες όπως:
* άνεμος: Ο άνεμος παίρνει μικρά σωματίδια όπως άμμο και τα μεταφέρει μακριά.
* νερό: Τα ποτάμια, τα ρέματα και τα ωκεάνια ρεύματα φέρουν ιζήματα κατάντη.
* πάγος: Οι παγετώνες χαράζουν τις κοιλάδες και μεταφέρουν μεγάλους ογκόλιθους.
* βαρύτητα: Οι κατολισθήσεις και οι βράχοι μετακινούν θραύσματα βράχου προς τα κάτω.
3. Κατάθεση:
* Συσσώρευση ιζημάτων: Καθώς η δύναμη μεταφοράς χάνει ενέργεια, τα ιζήματα εγκαθίστανται και συσσωρεύονται σε μια νέα θέση. Αυτό μπορεί να συμβεί σε λίμνες, ωκεανούς, ερήμους ή ποτάμια. Με την πάροδο του χρόνου, αυτά τα στρώματα δημιουργούν, σχηματίζοντας ένα παχύ σωρό ιζημάτων.
4. Συμπύκνωση και τσιμεντοποίηση:
* Μετατροπή σε βράχο:
* συμπίεση: Το βάρος των υπερκείμενων στρωμάτων ιζημάτων συμπιέζει τα κάτω στρώματα, πιέζοντας το νερό και τον αέρα.
* τσιμεντοποίηση: Τα διαλυμένα ορυκτά στο ίζημα των υπογείων υδάτων μεταξύ των κόκκων ιζημάτων, ενεργώντας ως κόλλα για να δεσμεύσουν τα σωματίδια μαζί.
5. Σχηματισμός ιζηματογενών πετρωμάτων:
* Lithification: Οι συνδυασμένες διαδικασίες συμπύκνωσης και τσιμεντοποίησης μετασχηματίζουν χαλαρά ιζήματα σε στερεό βράχο. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται Lithification.
Τύποι ιζηματογενών πετρωμάτων:
Ο τύπος του σχηματισμένου ιζηματογενούς βράχου εξαρτάται από τον τύπο των ιζημάτων που εμπλέκονται:
* κλασικά ιζηματογενή βράχια: Που σχηματίζονται από θραύσματα άλλων πετρωμάτων, όπως ο ψαμμίτης (κατασκευασμένος από κόκκους άμμου), το συγκρότημα (στρογγυλεμένα βότσαλα) και το σχιστόλιθο (σωματίδια από λεπτό πηλό).
* Χημικά ιζηματογενή πετρώματα: Σχηματίζεται από ορυκτά που κατακρημνίστηκαν από διάλυμα, όπως το ασβεστόλιθο (ανθρακικό ασβέστιο) και το αλάτι βράχου (halite).
* Οργανικά ιζηματογενή πετρώματα: Που σχηματίζονται από τα ερείπια των ζωντανών οργανισμών, όπως ο άνθρακας (από φυτικό υλικό) και το σχιστόλιθο πετρελαίου (από τα φύκια).
Συνοπτικά: Οι καιρικές συνθήκες και η διάβρωση διασπώνται βράχια σε μικρότερα θραύσματα, τα οποία στη συνέχεια μεταφέρονται και κατατίθενται. Με την πάροδο του χρόνου, αυτά τα ιζήματα συμπιέζονται και τσιμεντάνονται μαζί, σχηματίζοντας ιζηματογενείς βράχους.
