Ποιος παράγοντας καθορίζει την αντιδραστικότητα μιας ένωσης;
1. Ηλεκτρονική δομή και συγκόλληση:
* Ηλεκτροργατιστικότητα: Οι διαφορές στην ηλεκτροαρνητικότητα μεταξύ των ατόμων σε ένα μόριο δημιουργούν πολικούς δεσμούς. Αυτό μπορεί να κάνει ένα άτομο πιο πιθανό να κερδίσει ηλεκτρόνια (να γίνει πυρηνόφιλη) και το άλλο πιο πιθανό να χάσει ηλεκτρόνια (να γίνει ηλεκτρόφιλα).
* Αντοχή δεσμού: Οι ασθενέστεροι δεσμοί είναι πιο εύκολα σπασμένοι, καθιστώντας το μόριο πιο αντιδραστικό.
* πυκνότητα ηλεκτρονίων: Οι περιοχές με υψηλή πυκνότητα ηλεκτρονίων (όπως ζεύγη μοναχικών ή δεσμών PI) είναι ευαίσθητες στην επίθεση από ηλεκτρόφιλους. Οι περιοχές με χαμηλή πυκνότητα ηλεκτρονίων (όπως οι καρβοσκώσεις) είναι επιρρεπείς σε επίθεση από πυρηνόφιλους.
2. Λειτουργικές ομάδες:
* Παρουσία αντιδραστικών ομάδων: Ειδικές λειτουργικές ομάδες όπως τα καρβονύλια, τα αλογονίδια και οι αλκοόλες είναι γνωστές για την αντιδραστικότητα τους. Συχνά συμμετέχουν σε συγκεκριμένες αντιδράσεις.
* Στέλεχος δακτυλίου: Τα κυκλικά μόρια με τεταμένες γωνίες δεσμού (όπως το κυκλοπροπάνιο) είναι πιο αντιδραστικά από τους μη εκπαιδευμένους ομολόγους τους.
3. Στερεοχημικές επιδράσεις:
* στερεοχημική εμπόδιο: Οι ογκώδεις ομάδες γύρω από μια αντιδραστική θέση μπορούν να εμποδίσουν την προσέγγιση άλλων μορίων, επιβραδύνοντας ή αποτρέποντας τις αντιδράσεις.
4. Συνθήκες αντίδρασης:
* Θερμοκρασία: Οι υψηλότερες θερμοκρασίες παρέχουν περισσότερη ενέργεια για το σπάσιμο των δεσμών, αυξάνοντας την αντιδραστικότητα.
* διαλύτης: Ο διαλύτης μπορεί να επηρεάσει τον ρυθμό και ακόμη και τον τύπο αντίδρασης που συμβαίνει.
* Παρουσία καταλυτών: Οι καταλύτες μπορούν να επιταχύνουν τις αντιδράσεις παρέχοντας μια εναλλακτική οδό με χαμηλότερη ενέργεια ενεργοποίησης.
5. Μοριακό μέγεθος και σχήμα:
* επιφάνεια: Τα μεγαλύτερα μόρια με πιο προσιτή επιφάνεια μπορεί να είναι πιο δραστικά.
* Διαμόρφωση: Το σχήμα ενός μορίου μπορεί να επηρεάσει την αντιδραστικότητά του επηρεάζοντας την προσβασιμότητα των αντιδραστικών θέσεων.
Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι η αντιδραστικότητα είναι ένα πολύπλοκο φαινόμενο. Δεν είναι απλώς θέμα ενός παράγοντα. Αντίθετα, είναι ένας συνδυασμός όλων αυτών των παραγόντων που συνεργάζονται.
Για παράδειγμα, ένα μόριο με πολύ ισχυρό δεσμό μπορεί να θεωρηθεί σταθερό και μη αντιδραστικό, αλλά εάν τοποθετηθεί σε περιβάλλον υψηλής ενέργειας (όπως η υψηλή θερμοκρασία) ή εκτίθεται σε ένα πολύ αντιδραστικό αντιδραστήριο, θα μπορούσε ακόμα να υποβληθεί σε αντίδραση.
